Groene Hart in 1960: ‘Dorp gaat feestend ten onder’

Groene Hart in 1960: ‘Dorp gaat feestend ten onder’

Vier dagen lang was het feest in Zwammerdam. Wie naar het dorp kwam, reed door een grote kasteelpoort. Reden van het feestgedruis: Zwammerdam bestond in 1960 precies duizend jaar.

Voorjaar, 1960. Bewoners versieren de straten met slingers, moeders naaien een historisch kostuum voor de kinderen en de huizen worden gedecoreerd met bloemen. Bewoners van Zwammerdam maken zich op voor het 1000-jarig bestaan van het dorp, dat vier dagen lang wordt gevierd. Op meerdere plaatsen – zoals bij de Spoorlaan – is een grote toegangspoort gebouwd in de vorm van een burcht, met daarop de tekst ‘Zwammerdam 1000 jaar’.

(Tijdens de 1000-jarige herdenking werden diverse theateroptredens gegeven. © Historische Werkgroep Zwammerdam)

Tijdens dit herdenkingsfeest werden drie grote theaterspelen opgevoerd. ,,Een daarvan was de inval van de Fransen in Zwammerdam in 1672″, vertelt Cees Langeveld van de Historische Werkgroep Zwammerdam. ,,Bij die inval bleven volgens de geschiedenisboeken slechts twee huizen overeind staan. Een andere voorstelling toonde de verzoening tussen zeevaarders Michiel de Ruyter en Maarten Tromp, die in een boerderij in Zwammerdam zou hebben plaatsgevonden.” Andere evenementen waren een wedstrijd pijproken en een wielerwedstrijd. Als afsluiting was er een groot vreugdevuur. Zelf maakte hij de feestelijkheden op jonge leeftijd mee.

Het jubileumfeest bleek uiteindelijk het laatste grote feest van Zwammerdam als zelfstandig dorp. Samen met de leden van de werkgroep schreef Langeveld een boek over het verleden van Zwammerdam.

Overigens kwamen historische onderzoeken met een verschillende conclusie. Anderen stelden dat Zwammerdam niet 1000, maar al 1100 jaar bestond. Sommige voorwerpen uit het dorp gaan namelijk nog verder terug in de tijd. Het gebied waar het dorp zich nu bevindt, werd omstreeks het jaar 960 ‘Svattingaburch’ genoemd, wat ‘versterkte grensplaats’ betekent. Mogelijk was het een versterkte grensplaats tegen invallen van de Noormannen.

(Deze foto toont de onthulling van de gedenksteen Zwammerdam 960-1960 door Dr. K. Gill. © Gratis aangeleverd)

Ondanks het feest was er spanning onder de mensen te merken in die week. En dat kwam duidelijk naar voren tijdens de derde theateropvoering, die het meeste publiek trok. Daarin werd de annexatie van Zwammerdam nagespeeld. ,,Er werd een tafereel nagebootst waarbij mensen met verdriet de verklaring tekenden waarbij Zwammerdam deel uitmaakte van een omringende gemeente”, vertelt Langeveld. ,,Dat had alles te maken met de dreigende nieuwsberichten van dat jaar.”

Het was niet de eerste keer dat verhalen over annexatie de ronde gingen. ,,De eerste keer dat erover gesproken werd, was in 1917″, weet Langeveld. Toen leek het dorp onderdeel van Bodegraven te worden. Dat de dreiging de gemoederen bezig hield, blijkt ook uit krantenkoppen van die tijd. ‘Zwammerdam vecht tegen ‘t spook der annexatie’, kopte een krant in 1958. ‘Zwammerdam gaat feestend ten onder’, maakte De Volkskrant ervan. Minister Toxopeus – die een bezoek aan het dorp bracht – probeerde bewoners gerust te stellen: ,,Gaan jullie nou eerst maar feestvieren.”

Zelfverzekerd
Een negatief sentiment over de omringende dorpen hadden Dammenaren – inwoners van Zwammerdam – wel. ,,Ze zijn daar conservatiever, ze doen er meer aan standen. En dan de kerkelijke verschillen. Dat gaat daar allemaal zoveel strenger dan bij ons”, zei een van de dorpelingen over Bodegraven destijds tegen de krant Het Vrije Volk.

,,Toch waren velen zelfverzekerd dat de annexatie niet zou plaatsvinden. Dat bleek vooral uit de ingrijpende verbouwing van het raadhuis in 1960″, vertelt Langeveld. De kosten bij die verbouwing waren flink. De verbouwing moest in eerste instantie 26.000 gulden kosten, maar uiteindelijk werd dit verhoogd met nog eens 10.000 gulden.

Die hoge geldbedragen waren nodig voor het aanbrengen van glas-in-loodramen in het stadhuis. Die moesten het leven in Zwammerdam uitbeelden. Op die manier hoopten b en w de zelfstandigheid van Zwammerdam te vereeuwigen. Uiteindelijk had het dorp hier slechts vier jaar profijt van: op 1 februari 1964 verdween Zwammerdam als zelfstandige gemeente.


Feest in Zwammerdam, dat 1000 jaar bestond in 1960. © Gratis aangeleverd

(Bron AD,Marc van Velzen 12-01-20)

Comments are closed.